dot
ทายาทหลวงสำเร็จกิจกรจางวาง ๗ สาย
dot
bulletต้นตระกูล ทายาทหลวงสำเร็จกิจกรจางวาง
bulletสายนางเม่งจู โกวิทยา
bulletสายหลวงสุนทรสิทธิโลหะ
bulletสายคุณพระจีนคณานุรักษ์
bulletสายนายจูเส้ง คณานุรักษ์
bulletสายนางกี่จู กาญจนบุษย์
bulletสายนางจูกี่ แซ่เล่า
bulletสายหลวงวิชิตศุลกากร
dot
เพลิดเพลินจำเริญใจ
dot
bulletรวมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
bulletพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ
bulletพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ
bulletสวนสัตว์ของเรา
bulletท่องเที่ยวทั่วไทย
bulletนาฏยศาลา หุ่นละครเล็กโจหลุยส์
bulletมูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต
bulletOPERA SIAM
dot
เว็บนี้มีประโยชน์
dot
bullet เครือข่ายกาญจนาภิเษก
bulletฐานข้อมูลหน่วยงานภาครัฐ
bulletThailand e-Government
bulletภ า ษี ไ ป ไ ห น ?
bulletหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
bulletสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย
bulletสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)
bulletพุทธธรรม ฉบับปรับขยาย (อ่าน)
bulletพุทธธรรม ฉบับปรับขยาย (ฟัง)
bulletห้องสมุดมารวย
bulletTQA รางวัลคุณภาพแห่งชาติ
bulletศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์
dot
เด็กคืออนาคตของชาติ
dot
bulletKhan Academy. You can learn anything. For free. For everyone. Forever.
bulletKhan Academy ไทย
bulletTED-Ed: Lessons Worth Sharing
bulletTED-Ed Thai (YouTube)
bulletพิพิธภัณฑ์เด็กกรุงเทพมหานคร
bulletTK Park อุทยานการเรียนรู้
dot
เว็บของทายาทฯ
dot
bulletโรงแรม ซี.เอส. ปัตตานี
bulletโรงแรม ภูริมาศบีชแอนด์สปา
bulletEarth Safe Foundation on Facebook
dot
ส่วนของสมาชิก
ชื่อผู้ใช้ :
รหัสผ่าน :
เข้าสู่ระบบอัตโนมัติ :
bullet ลืมรหัสผ่าน   bullet สมัครสมาชิก
dot
dot
หากเว็บนี้ยังประโยชน์แก่ท่านบ้างทางหนึ่งทางใด ข้าพเจ้าขออุทิศคุณความดีทั้งปวงนั้นแด่บรรพบุรุษ บิดามารดา ญาติพี่น้อง และ ครูบาอาจารย์ทุกท่าน หากแม้มีความบกพร่องใดๆ โดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ข้าพเจ้าขอน้อมรับผิดทุกประการแต่เพียงผู้เดียว
dot
bulletรักศักดิ์ คณานุรักษ์ (ต้น)
bulletMBA, State University of New York at Buffalo (UB)
bulletPrince of Songkla University
bulletสาธิต ม.อ. ปัตตานี
bullet ส่งข้อความถึงเว็บมาสเตอร์


อำมาตย์โท พระยาพิบูลพิทยาพรรค บิดาแห่งการศึกษาของมณฑลปัตตานี

 

 

อำมาตย์โท พระยาพิบูลพิทยาพรรค บิดาแห่งการศึกษาของมณฑลปัตตานี


อำมาตย์โท พระยาพิบูลพิทยาพรรค (ทอง คุปตาสา) เป็นธรรมการมณฑลปัตตานี และท่านยังได้รับการยกย่องจากชาวปัตตานีว่า เป็นบิดาแห่งการศึกษาของชาวปัตตานี โดยเป็นผู้ริเริ่มให้มีตำราเรียนเขียนไทยขึ้นเป็นครั้งแรกสำหรับใช้ในมณฑลปัตตานี อำมาตย์โท พระยาพิบูลพิทยาพรรค มีนามเดิมว่า ทอง นามสกุล คุปตาสา ได้รับพระราชทานนามสกุลในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ เกิดเมื่อวันที่ ๑๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๒๖ ที่อำเภอเมือง จังหวัดสิงห์บุรี บิดามีนามว่า นายบุญธรรม มารดามีนามเดิมว่า นางสุ่น

นายทอง คุปตาสา เริ่มการศึกษาชั้นต้นที่โรงเรียนประจำอำเภอเมือง จังหวัดสิงห์บุรี ภายหลังได้มาศึกษาต่อระดับสูงที่กรุงเทพฯ โดยอาศัยอยู่ที่วัดราชบพิธฯ สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนฝึกหัดอาจารย์ ด้วยคะแนนสูงเป็นเยี่ยม ได้เป็นครูประกาศนียบัตรครูประถมพิเศษและประกาศนียบัตรครูมัธยม นับเป็นนักเรียนฝึกหัดครูรุ่นแรกในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ต่อมาได้มารับราชการที่จังหวัดปัตตนี ใน พ.ศ. ๒๔๕๑ ได้เป็นธรรมการมณฑลปัตตานี และกำกับการนครศรีธรรมราชอีกมณฑลหนึ่งด้วย

งานสำคัญที่ปัตตานีของท่าน คือ จัดการศึกษาในมณฑลปัตตานีในสมัยนั้นโดยพยายามจูงใจให้เด็กไทยมุสลิมมาเรียนภาษาไทย แล้วให้ผู้ที่เรียนเหล่านั้นกลับไปสอนเด็กไทยมุสลิมรุ่นหลังอีกต่อหนึ่ง โดยพยายามอย่างยิ่งที่จะให้ลูกหลานอดีตเจ้าเมืองปัตตานี อาทิ ขุนศิริอับดุลบุตร น้องของพระยายะหริ่ง (ตนกูยูโซะ) รวมทั้งผู้นำทางศาสนาคนอื่นๆ เรียนหนังสือไทยแล้วกลับไปสอนผู้อื่นต่อไป

นายทอง คุปตาสา ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์มาตามลำดับจนเป็นพระยา ชื่อว่า อำมาตย์โทพระยาพิบูลพิทยาพรรค ผลงานเขียนที่เป็นแบบเรียนและเป็นหนังสืออันเป็นผลงานเด่น มีจำนวนถึง ๓ เล่ม คือ แบบเรียนเร็วไทย - มลายู เป็นแบบสอนอ่าน ใช้ตัวอักษรไทยโดยมีคำภาษามลายูปนอยู่ด้วย หนังสือเรื่องการตั้งโรงเรียนศีลธรรมในวัด เป็นหนังสือที่ท่านได้ทำร่วมกับเจ้าคุณพระธรรมวโรดม (เซ่ง) วัตถุประสงค์ของหนังสือเล่มนี้ให้อ่านเพื่อปราบใจคนทำผิด เป็นการช่วยด้านการปกครองอีกทางหนึ่ง เพราะที่ผ่านมาการปกครองของไทยมุ่งแต่การปราบกาย คือ เมื่อทำผิดก็ให้ติดคุกหรือตัดสินประหาร หนังสือเล่มนี้ช่วยเป็นการสอนศีลธรรมในวัดให้คนกลัวบาปกรรมมากกว่ากลัวกฎหมาย และอีกเล่มหนึ่ง คือ หนังสือเรื่องเล่าความเตือนเพื่อน เป็นหนังสือสอนคติทางโลกและทางธรรม 

นอกจากนั้นท่านยังเป็นผู้ริเริ่มให้มีการเล่นสักวาซ่อนเงื่อน กับเจ้าคุณอุดมพงษ์เพ็ญสวัสดิ์ สมุหเทศาภิบาล โดยจัดให้มีการพบปะในกลุ่มของข้าราชการเดือนละ ๑ ครั้ง และให้ทุกคนต่างนำอาหารมากันคนละ ๑ อย่าง ร่วมรับประทานหลังการเล่นสักวาแล้ว

อำมาตย์โท พระยาพิบูลพิทยาพรรค เป็นบุคคลแรกที่ร่วมมือกับสมุหเทศาภิบาล ปรับปรุงและขยายกิจการลูกเสือให้แพร่หลาย จนได้รับคำประกาศเกียรติคุณและคำชมเชยจากเสนาบดีกระทรวงธรรมการ ในหนังสือวิทยาจารย์ว่า "ปัตตานีเป็นมณฑลตัวอย่าง คือดีทั้งการศึกษา การลูกเสือ รวมทั้งอนุสภากาชาดด้วย"

ชีวิตครอบครัวของอำมาตย์โท พระยาพิบูลพิทยาพรรค มีบุตรธิดากับคุณหญิงสินด้วยกัน ๖ คน คือ

๑.  ชุมพล คุปตาสา  
๒.  เล็ก คุปตาสา  
๓.  พร้อม ชำนาญกิจ  
๔.  ทองคำ วิเศษสุวรรณภูมิ  
๕.  สุวรรณา คุปตาสา  
๖.  แสงทอง ผ่องแก้ว


อำมาตย์โท พระยาพิบูลพิทยาพรรค ได้อำลาชีวิตราชการรับเงินบำนาญ ในช่วงที่ทางราชการได้ยุบเลิกมณฑล โดยท่านได้ใช้ชีวิตบั้นปลายทำงานส่วนตัวและให้คำปรึกษาเรื่องต่างๆ แก่ชาวปัตตานี จนถึงวาระสุดท้ายที่ปัตตานี ท่านได้ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันเสาร์ที่ ๓ กันยายน พ.ศ. ๒๕๐๙ รวมอายุได้ ๘๓ ปี แม้ทุกวันนี้ชาวปัตตานีก็ยังรำลึกถึงพระยาพิบูลพิทยาพรรค บิดาแห่งการศึกษาของชาวปัตตานีอยู่เสมอ




 


ที่มา: หนังสือเรื่อง บุคคลสำคัญของปัตตานี โดย รศ.มัลลิกา คณานุรักษ์ (๒๕๔๕) 

 




ประวัติศาสตร์และบุคคลสำคัญเมืองปัตตานี

๘ ธันวาคม ๒๔๘๔ ญี่ปุ่นบุกปัตตานี
สภาพเมืองตานี ในพ.ศ. ๒๔๒๗ จากหนังสือ ชีวิวัฒน์ โดย เจ้าฟ้ากรมพระยาภานุพันธุวงศ์วรเดช (สมเด็จวังบูรพาฯ)
ประวัติการสร้างเมืองปัตตานี
"พญาตานี" ปืนใหญ่ใส่อดีตอันรุ่งเรืองของ กษัตริยาแห่งปัตตานี
ปัตตานี ในราวปี พ.ศ.๒๔๒๔ จากบันทึกของฝรั่งผู้มาเยือน (ตอนที่ ๑)
ประวัติศาสตร์การปกครองเมืองปัตตานีภายใต้อาณาจักรสยาม
ขุนเจริญวรเวช (เจริญ สืบแสง) ผู้แทนฯ ของชาวปัตตานี
พระยาเดชานุชิตสยามมิศร์ภักดี สมุหเทศาภิบาลมณฑลปัตตานีคนแรก
ขุนจรรยาวิธาน (ยูโซะ มะโรหบุตร) ผู้บุกเบิกการเรียนภาษาไทยให้กับเด็กไทยมุสลิม
ขุนจารุวิเศษศึกษากร (เจ๊ะมุ) ผู้ให้กำเนิดท่าเต้นรองเง็งแบบของจังหวัดปัตตานี
นายอนันต์ วัฒนานิกร ผู้เชี่ยวชาญเรื่องประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมภาคใต้ตอนล่าง
พระพิพิธภักดี (ตนกูมุกดา อับดุลบุตร) ทายาทเจ้าเมืองยะหริ่ง
พันเอก ขุนอิงคยุทธบริหาร (ค่ายอิงคยุทธบริหาร)
หลวงพิธานอำนวยกิจ ผู้ก่อตั้งบริษัท พิธานพาณิชย์ จำกัด
นายขาเดร์ (นายแวกาเดร์) แวเด็ง ศิลปินแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๓๖
พนมเทียน (ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ) ศิลปินแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๐
พระธรรมโมลี (พระเทพญาณโมลี) วัดตานีนรสโมสร
พระราชพุทธิรังษี (หลวงพ่อดำ) วัดมุจลินทวาปีวิหาร (วัดตุยง)
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ แสดงกตเวทิตาจัดงานเลี้ยงเพื่อเป็นเกียรติแก่ทายาท 2 ตระกูลบริจาคที่ดิน